Thụ tinh nhân tạo ở heo và cách bảo quản tinh trùng heo tại nhà

Từ rất lâu trước đây, để thụ tinh cho heo nái, người chăn nuôi thường sử dụng biện pháp phối giống tự nhiên giữa hai cá thể heo nái và heo đực khá phức tạp. Cùng với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật chăn nuôi, các phương pháp thụ tinh nhân tạo cho heo đã ra đời đáp ứng sự phát triển của ngành chăn nuôi, nâng cao chất lượng con giống và thuận tiện hơn cho người chăn nuôi. Hãy cùng Coko tìm hiểu kỹ thuật thụ tinh nhân tạo cho heo mang lại hiệu quả kinh tế cao nhé!

thụ tinh nhân tạo cho heo

kỹ thuật thụ tinh nhân tạo cho heo

Cấu tạo cơ quan sinh sản của heo nái:

Cấu tạo cơ quan sinh sản của heo nái bao gồm buồng trứng, ống dẫn trứng và tử cung (sừng tử cung, thân tử cung, cổ tử cung), âm đạo, tiền đình âm đạo và âm hộ. Buồng trứng là nơi hình thành trứng, sau khi trứng rụng chúng sẽ gặp tinh trùng tại ống dẫn trứng và thụ tinh tại đây. Trứng sau khi được thụ tinh sẽ phát triển ở sừng tử cung.

khac-phuc-hien-tuong-lon-kem-sinh-san
Cấu tạo cơ quan sinh sản của heo nái

Buồng trứng: buồng trứng của nái dài khoảng 2,5~4cm, rộng 1,5~3cm, nặng từ 3~7 gram.
Ống dẫn trứng: ống dẫn trứng là ống nối giữa buồng trứng và tử cung. Ống dẫn trứng chia thành hai phần: nhỏ dần về phía tử cung và rộng dần về phía buồng trứng. Chiều dài ống dẫn trứng từ 15~30cm.
Tử cung: sừng tử cung dài từ 45~110cm và phần thân tử cung chỉ dài khoảng 3~6cm. Ống cổ tử cung dài khoảng 10~22cm phù hợp với kích thước dương vật heo đực.

thu-tinh-nhan-tao-o-heo 3Lấy tinh trên heo đực giống.

Thời điểm rụng trứng:

Thời điểm rụng trứng của nái thường từ 38,5~ 42,3 tiếng sau khi lên giống.

Thời gian trứng rụng có thể thụ tinh: thời gian trứng rụng có thể thụ tinh là khoảng thời gian mà trứng sau khi rụng có thể thụ tinh bình thường. Trứng sau khi tới ống dẫn trứng là khoảng thời gian dễ thụ tinh, trứng sau khi về tới tử cung hầu như không có khả năng thụ thai. Nếu như ta phối trễ thì trứng sẽ được thụ tinh vào khoảng thời điểm cuối của thời gian có thể thụ tinh. Trường hợp này thai nhi thường không phát triển, số heo con đẻ ra ít.

Sự di chuyển của tinh trùng: trường hợp phối tự nhiên thì tinh trùng sẽ được phóng tới cổ tử cung và chúng sẽ di chuyển tới phần đầu ống dẫn trứng. Sau khi xuất tinh thì tinh trùng sẽ đến nơi sau khoảng vài phút đến 30 phút, nhưng để đạt số tinh trùng cao nhất và đủ điều kiện để thụ tinh thì mất khoảng 15~16 tiếng. Tốc độ di chuyển của tinh trùng còn phụ thuộc vào lực hút của tử cung.

Thời gian sống của tinh trùng:

Thời gian sống của tinh trùng trong cơ thể nái ảnh hưởng rất lớn đến tỷ lệ thụ thai. Thời gian sống của tinh trùng bên trong cơ quan sinh sản của bò và heo khoảng trên dưới 40 tiếng và thời gian có thể thụ thai khoảng 25 ~30 tiếng.

Dụng cụ thụ tinh nhân tạo:

Các cây phối thường làm bằng nhựa được sử dụng 1 lần, có hình dạng giống dương vật heo nọc và được đưa vào tới tận cổ tử cung. Phía đầu gắn miếng bọt biển để chống tinh trùng trào ngược trở lại.

Một số điều cần lưu ý khi thụ tinh nhân tạo:

Cần phải tạo cảm giác thoải mái, có các động tác mô tả hành động của heo đực như khi phối tự nhiên (mát-xa hai bên hông nái). Trước khi phối cần vệ sinh âm hộ cho nái bằng nước sạch, sau đó dùng 1 tay banh rộng âm hộ nái. Tay còn lại đưa cây phối vào 10~15cm với góc 300 hướng lên trên. Sau đó, ta đưa vào theo hướng ngang thêm 25~30cm cho đến khi ta cảm nhận được là đã chạm vào cổ tử cung. Lúc này xoay nhẹ cây phối theo chiều ngược kim đồng hồ và đưa nhẹ vào trong. Chú ý, không được làm tổn thương thành tử cung. Sau khi đã đưa cây phối vào đúng vị trí ta lắp bình đựng tinh vào phần cuối của cây phối, bóp nhẹ bình đựng tinh.
Khi bơm tinh xong, ta từ từ xoay theo chiều kim đồng hồ để rút cây phối ra. Thời gian phối kéo dài từ 5~10 phút, cần tránh cho tinh bị sốc nhiệt.

Điểm khác biệt giữa thụ tinh nhân tạo và phối tự nhiên là một số việc của heo đực người kỹ thuật sẽ làm thay. Nhân viên phụ trách thụ tinh nhân tạo phải tạo điều kiện môi trường bảo quản và quá trình làm tinh tốt nhất để duy trì hoạt lực của tinh trùng. Chính vì thế, phòng làm tinh phải có các thiết bị và dụng cụ phù hợp, người kỹ thuật phải nắm vững các lý thuyết về hooc-mon và sự hình thành tinh trùng và phải được thực hành đầy đủ.

1. Phải hiểu rõ quá trình hình thành tinh trùng

Tinh dịch (sperm) trước khi được lấy từ heo đực tại giá nhảy, được sản xuất và bảo quản tại mào tinh hoàn và tinh hoàn của heo. Hai cơ quan này điều chỉnh môi trường tốt nhất cho tinh trùng nhằm duy trì hoạt lực tốt cho tinh trùng.

Nhiệt độ không được biến động và phải cung cấp đầy đủ năng lượng cho tinh trùng. Tinh trùng rất nhạy cảm với sự thay đổi nhiệt độ. Nhằm nâng cao tỷ lệ trao đổi chất của tinh trùng, cần cung cấp đầy đủ và liên tục năng lượng cho tinh trùng. Môi trường trong tinh hoàn và mào tinh hoàn là nơi bảo quản tinh trùng tốt nhất.

Hơn nữa, môi trường của các cơ quan sinh sản của nái cũng phải được điều chỉnh chính xác. Phải nắm rõ thời gian khi tinh dịch rời khỏi mào tinh hoàn và vào đến cơ quan sinh sản của nái. Phải hiểu rằng khi phối, tinh dịch từ nơi có môi trường bảo vệ tốt nhất chuyển sang khu vực có môi trường không tốt bằng. Vì thế, khi thụ tinh nhân tạo, tinh dịch phải được bảo quản trong môi trường bảo quản tốt nhất. Một trong những điều cần phải ghi nhớ là không để tinh dịch bị sốc nhiệt độ. Khi lấy tinh phải sử dụng các loại ly đựng bảo ôn có khả năng điều chỉnh nhiệt độ. Khi thêm dung dịch pha vào thì nhiệt độ dung dịch pha nằm trong phạm vi chênh lệch 1 ~ 30C so với nhiệt độ tinh dịch.

See also  Tìm hiểu cách làm miến dong của các làng nghề - cách bảo quản miến dong

2. Các dụng cụ cần thiết khi lấy tinh

Người quản lý khi mua các dụng cụ cần thiết cho việc lấy tinh cần phải nắm rõ số lượng và loại dụng cụ cần thiết mà mình cần. Tùy theo mục đích sử dụng mà có các loại thiết bị đa dạng và cho ra các kết quả cũng đa dạng. Thụ tinh nhân tạo là một trong những công việc hằng ngày tại nông trại, thế nhưng khi có tình huống bất ngờ ta phải xứ lý kịp thời. Vì vậy, khi đầu tư thiết bị ta cần đầu tư dư so với kế hoạch của trại. Hiện nay trên thị trường có nhiều công ty cung cấp thiết bị, nhưng dưới đây là các loại thiết bị dùng cho thụ tinh nhân tạo mà trang trại cần có.

Ly đựng tinh

thu-tinh-nhan-tao-o-heo
Tuy có nhiều loại sản phẩm đa dạng nhưng ta cần chọn các loại ly đựng từ khi lấy tinh nguyên chất đến khi pha lần 1 có thể duy trì được nhiệt độ của tinh trùng, có thể sát khuẩn trước khi sử dụng. Các loại ly bảo ôn có tác dụng giữ nhiệt cho tinh dịch trong thời gian lấy tinh và có thể tái sử dụng sau khi sát trùng. Nhưng khi sử dụng một thời gian có thể gặp vấn đề về vệ sinh, nên người viết khuyến cáo chỉ chọn loại ly sử dụng một lần. Loại ly này có miệng rộng và có thể buộc miếng lọc tinh.

Sử dụng miếng lọc (milk filter) hay gạc y tế
Gạc y tế giá rẻ và có thể mua được dễ dàng nên thường được sử dụng nhiều. Khi lấy tinh, tinh nguyên chất sẽ được lọc và giữ lại, các dị vật có trong tinh thông qua các lỗ nhỏ trên miếng gạc. Nếu gạc không tốt hoặc nhiều bụi có thể gây hiện tượng kết dính tinh trùng. Nếu tinh trùng bị kết dính nhiều thì sẽ làm giảm chất lượng tinh dịch dẫn tới tỷ lệ đậu thai thấp.

Tinh nguyên chất nếu có lẫn dị vật sẽ gia tăng lượng tinh kết dính, nên sau khi chuyển tinh vào phòng pha chế cần lọc lại thêm một lần nữa nhằm duy trì chất lượng cho tinh trùng. Các trại muốn thực hiện đúng các biện pháp làm tinh cần có sự tư vấn của các chuyên gia, nếu ta đầu tư thêm thời gian và công sức vào lĩnh vực này thì hiệu quả mang lại sẽ lớn.

Sử dụng găng tay cao su hoặc găng tay nylong dùng 1 lần
Tinh trùng rất nhạy cảm với sự thay đổi nhiệt độ ( ± 20C hoặc 3.60F), áp lực thẩm thấu và môi trường sạch hay dơ. Cũng chính vì vậy các dụng cụ dùng để lấy và pha chế tinh cần phải sạch sẽ, ấm áp và khô ráo.

Điểm chú ý
Cần phải lựa chọn và dùng thử xem các loại sản phẩm có gây hại cho tinh trùng không. Để kiểm tra găng tay, đựng 10cc tinh nguyên chất trong ngón tay của găng khoảng 15 phút. Sau đó dùng kính hiển vi kiểm tra tinh.

3. Phương pháp lấy tinh từ heo đực

Lấy tinh (semen collection) là biện pháp tạo ra kích thích khiến heo bắn tinh giúp ta thu được tinh dịch, là bước đầu tiên trong các bước thụ tinh nhân tạo. Nếu bước đầu tiên thực hiện không đúng thì các bước tiếp theo của quá trình thụ tinh nhân tạo sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Khi lấy tinh không được gây ảnh hưởng xấu tới sức khỏe heo đực, lượng tinh lấy ra phải sạch, mật độ tinh trùng phải cao, hoạt lực tốt, không gây sốc với tinh trùng.

Các bước lấy tinh

  • Loại bỏ nước tiểu nằm trong bao quy đầu và dùng khăn giấy lau sạch phần xung quanh
  • Dù dùng tay không hay sử dụng bao tay, cũng phải rửa tay sạch sẽ
  • Hướng dẫn heo đực lên giá và chờ đến khi heo đực hứng tình
  • Heo đực khi hứng tình thường có các động tác giống như đưa dương vật vào trong âm hộ heo nái. Khi heo đực chuyển động vùng hông thì dương vật từ từ to lên. Có một số cá thể dương vật to lên chậm, ta dùng tay mát-xa dương vật giúp heo được kích thích.
  • Dùng tay đã mang găng nắm lấy dương vật heo. Tưởng tượng tay như ống cổ tử cung, cho phần đầu dương vật vào trong. Dùng tay nắm sao cho ngón tay út và ngón thứ tư vào phần đầu của dương vật, co bóp tạo áp lực.
  • Hiểu rõ các bước trong quá trình xuất tinh

Các giai đoạn xuất tinh:

  • Giai đoạn đầu tiên: lúc này mật độ tinh trùng rất thấp nên không hứng lấy .
  • Phần tinh dịch trong: lấy một phần
  • Phần đậm đặc ( giống như sữa): cố gắng hứng lấy thật nhiều
  • Phần tinh dịch trong: hứng lấy một phần
  • Phần cuối cùng: không hứng lấy.

Mục tiêu khi lấy tinh là phải lấy phần tinh dịch đậm đặc. Tuy nhiên trên thực tế rất khó phân biệt giai đoạn tinh đậm đặc và giai đoạn tinh dịch trong. Vì vậy trường hợp này người ta thường lấy luôn hai phần trên, và làm cho cảm giác có lượng tinh dịch nhiều hơn. Giai đoạn đầu và cuối thường cho ra các chất dạng gel nhỏ bằng hạt gạo, vì vậy ta nên để các miếng lọc trên ly đựng tinh nhằm loại bỏ các chất này.

  • Trong quá trình lấy tinh, nắm phần đầu dương vật hướng xuống phía dưới. Thao tác cẩn thận không để phần dịch của bao quy đầu ảnh hưởng tới tinh dịch và tinh trùng.
  • Để tránh được vấn đề này cần nắm phần đầu dương vật xuống phía dưới trong quá trình lấy tinh. Trước khi lấy tinh phải vệ sinh sạch phần bao quy đầu. Nếu ta không thực hiện các bước này thì tinh dịch thường có màu vàng, kết quả là tỷ lệ sống của tinh trùng bị giảm nhiều. Cũng có trường hợp khi chúng ta co bóp dương vật, có máu từ da dương vật rơi vào tinh dịch, nếu ta cầm phần đầu dương vật hướng lên trên thì có thể tránh cho máu rơi vào.
  • Thời gian lấy tinh khoảng từ 5 tới 20 phút là vừa đủ. Nếu trước khi heo đực bắn hết tinh mà bỏ tay ra khỏi dương vật là không được. Khuyến cáo không nên bỏ tay ra khỏi dương vật sau khi phần tinh đậm đặc được bắn ra. Mỗi lần lấy tinh cố gắng cho heo xuất tinh được 3 lần. Nếu chỉ 1 lần xuất tinh mà cho heo được xuất giá nhảy thì heo sẽ thất vọng, tạo thói quen không tốt cho heo. Để lấy được phần tinh dịch tốt nhất ta phải tuân thủ khoảng cách mỗi lần lấy tinh và chương trình cho ăn cân bằng hooc-mon.
  • Mỗi lần sau khi lấy tinh xong cần vệ sinh chỗ lấy tinh và giá nhảy. Khu vực lấy tinh và giá nhảy nếu sử dụng cho nhiều con thì cần vệ sinh sạch sẽ duy trì trạng thái vô trùng, vệ sinh nước khu vực sàn. Phần gel tinh xuất sau cùng nếu để khô sẽ rất khó vệ sinh.

Lượng tinh dịch heo xuất bình quân khoảng 250 ml so với các loại gia súc khác lớn hơn rất nhiều. Thành phần tinh dịch đa số là chất đạm, nên trong khẩu phần ăn phải cung cấp nhiều chất đạm. Mật độ khai thác ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng tinh trùng, mật độ khai thác thích hợp là 5 ~ 6 ngày/ lần.

thu-tinh-nhan-tao-o-heo 1Sơ đồ phân bố chuồng heo nọc trong trại.

See also  Cách bảo quản dâu tây tươi lâu khi không có tủ lạnh và mang đi xa hiệu quả - cách bảo quản dâu đi đường xa

Khi lấy tinh cần lưu ý một số điều sau:

1. Khi di chuyển heo đực và lúc heo lên giá tránh gây kích động, chú ý các biện pháp an toàn lao động
2. Các dụng cụ dùng khi lấy tinh cần tiêu độc, tránh bụi rơi vào
3. Vệ sinh sạch sẽ khu vực bao quy đầu, cạo lông khu vực này
4. Chú ý không gây thương tích cho dương vật heo
5. Trường hợp sử dụng âm đạo giả chỉ sử dụng một lần
6. Duy trì nhiệt độ và độ sáng thích hợp cho khu vực lấy tinh
7. Mỗi lần lấy tinh cần lấy đến khi heo xuất tinh hoàn toàn

Phương pháp thụ tinh nhân tạo cho heo

Thụ tinh nhân tạo cho heo là kĩ thuật sử dụng các dụng cụ chuyên dụng để đưa tinh dịch của heo đực giống vào trong tử cung heo nái tại thời điểm động dục (hay còn gọi là thời điểm rụng trứng) làm heo nái mang thai.

phương pháp thụ tinh nhân tạo cho heo

Hay nói khác đi, thụ tinh nhân tạo cho heo là phối giống không có sự tiếp xúc giữa hai cá thể đực, cái. Con người sẽ dùng một sợi dây cao su thắt phần sau của heo nái lại để phần mông phình to ra rồi cho ống dẫn tinh vào theo âm đạo rồi đưa tinh dịch vào trong cơ thể heo nái.

Qua nhiều năm nghiên cứu người ta đưa ra nhiều cách phối giống cho heo như: phối đơn, phối lặp, phối kép.

Phương pháp phối đơn

Là dùng tinh heo giống của một con đực bơm vào thời điểm rụng trứng heo nái, chỉ bơm một lần một liều duy nhất mà thôi. Cách phối đơn này nếu không chính xác thời điểm, sẽ không thụ thai hoặc thụ thai cho ra ít con trong một lứa đẻ.

Phương pháp phối lặp

Là dùng tinh heo giống của 1 con đực bơm vào con cái khoảng cách nhiều lần, có thể 12 giờ hoặc 24 giờ bơm lặp lại một lần. Kết quả cho thấy số con cao hơn phối đơn. Bởi vì tinh trùng luôn luôn có trong tử cung heo nái.

Phương pháp phối kép

Là dùng tinh heo giống hai hoặc ba con đực cùng giống hoặc khác giống được hòa trộn trong một lần bơm, cũng có thể bơm tinh từng loại giống cách nhau 5-10 phút.

Qua hàng loạt nghiên cứu cho thấy hai giống khác nhau cho kết quả cao hơn cùng một giống do ở heo nái không có sự bất khả tiếp nạp nhiều loại tinh trùng.

Ưu và nhược điểm của thụ tinh nhân tạo cho heo

Khác với quá trình thụ tinh bình thường, thụ tinh nhân tạo cho heo có những ưu nhược điểm như sau:

Ưu điểm của thụ tinh nhân tạo cho heo

Những ưu điểm nổi bật của phương pháp thụ tinh nhân tạo cho heo phải kể đến như:

  • Thụ tinh nhân tạo trên heo là một phương pháp tốn rất ít chi phí và an toàn để đưa những nguồn gen mới, quí hiếm vào đàn heo.
  • Tinh dịch của các con heo đực giống có năng suất cao, chất lượng thịt tốt được lưu trữ và bảo quản ở các ngân hàng tinh dịch phục vụ cho việc phối giống đa dạng.
  • Ảnh hưởng di truyền của heo đực tốt có thể được lan truyền rộng rãi hơn. Tăng năng suất sinh sản của heo đực lên hàng chục lần, kiểm soát và cải tiến di truyền giống, chất lượng và tính đồng đều của đàn heo thương phẩm tăng.
  • Thụ tinh nhân tạo cho heo khắc phục được sự khác biệt về kích thước giữa heo đực giống và heo nái. Nó có thể được sử dụng trong thời gian thiếu hụt tạm thời của heo đực giống.
ưu điểm thụ tinh nhân tạo cho heo
  • Đỡ tốn công di chuyển heo đực giống. Tránh sự mất sức của heo đực. Kéo dài thời gian khai thác đực giống.
  • Nâng cao an toàn sinh học và khả năng phòng chống dịch bệnh, giảm bớt chi phí chăn nuôi, sử dụng lao động có hiệu quả.
  • Góp phần ngăn ngừa dịch bệnh bùng phát tràn lan, làm giảm khả năng lây truyền các bệnh truyền nhiễm.
  • Ví dụ: 1 heo đực phối trực tiếp sẽ đáp ứng 150 heo nái/năm. Trong khi đó phối giống nhân tạo sẽ đáp ứng khoảng 400 heo nái/năm.

Nhược điểm của thụ tinh nhân tạo cho heo

Tuy nhiên trong thực tế vẫn còn gặp một ít khó khăn và nhược điểm như:

  • Kỹ thuật lấy tinh heo đòi hỏi phải có tay nghề chuyên môn.
  • Dung dịch môi trường bảo quan tinh dịch có giá thành tương đối cao.
  • Cần phải biết nhận định thời điểm chính xác để thụ tinh nhân tạo cho heo.

Phát hiện động dục ở heo nái

Phát hiện tình trạng động dục trên heo nái hậu bị và heo nái rạ rất quan trọng đối với việc thụ tinh nhân tạo, vì đúng thời điểm động dục thì quá trình thụ tinh nhân tạo mới mang lại hiệu quả cao.

Phát hiện động dục lần đầu của heo nái hậu bị

Tuổi động dục lần đầu của heo cái thường ở 4 – 5 tháng tuổi, trọng lượng heo đạt từ 30 – 40 kg (đối với giống heo Móng Cái). Còn heo cái lai ngoại với giống nội thời gian động dục dài hơn khoảng 6 tháng tuổi, trọng lượng heo đạt từ 70 – 75kg. Giống heo ngoại tuổi động dục là 6 – 7 tháng khi trọng lượng đạt 100 – 110kg.

phát hiện động dục lần đầu trên heo nái hậu bị

Trong lần động dục đầu tiên hoặc một vài lần tiếp theo, người ta thường không cho phối giống, vì cơ quan sinh sản của heo cái chưa hoàn thiện, cộng thêm số trứng rụng ít nên số con đẻ ra cũng ít hơn. Vì vậy, nên phối giống khi heo nái đã qua 2 –đến 3 chu kỳ động dục để đảm bảo sức khỏe cho heo nái và kéo dài thời gian sử dụng (trên 10 lứa).

Tuy nhiên, heo bỏ qua vài lần động dục đầu tiên không nên cho ăn sai khẩu phần, thừa hoặc thiếu dinh dưỡng sẽ bị liệt âm (không động dục nữa).  

Phát hiện động dục của heo nái rạ

Chu kỳ động dục của heo nái rạ thường diễn ra trong 21 ngày hoặc dao động trong khoảng 17 – 23 ngày, thời gian mỗi lần động dục là 3 – 4 ngày. Sau khi cai sữa heo con 4 – 6 ngày, heo mẹ sẽ có hiện tượng động dục trở lại. Khi động dục, heo nái thường có các biểu hiện sau:

  • Ngày 1: heo nái đi lại, kêu rít, ăn ít hoặc bỏ ăn, muốn chạy ra khỏi chuồng, âm hộ sưng đỏ, căng mọng, âm hộ xuất hiện nước nhờn dạng lỏng, trong.
  • Ngày 2: heo nái ít kêu, ít đi lại hơn, thỉnh thoảng nhảy lên lưng heo khác vào buổi sáng. Buổi chiều, âm hộ bớt sưng, có màu hồng nhạt, vết nhăn mờ, dịch nhờn keo dính. Lúc này là thời điểm thích hợp để phối giống nhân cho heo nái.
  • Ngày 3: âm hộ teo dần, heo cái không thích gần gũi lợn đực nữa, dịch nhờn chảy ra ít, màu trắng đục, không dính, đuôi che âm hộ.
phát hiện động dục lần đầu trên heo nái rạ

Đôi lúc, các heo nái đang nuôi con đột nhiên động dục sớm khi còn cho con bú (dưới 50 ngày tuổi) nên bỏ qua kỳ động dục này, lần sau thụ tinh sẽ tốt hơn.

Hướng dẫn thụ tinh nhân tạo cho heo hiệu quả

Để thụ tinh cho heo nái thành công cần phải xác định loại tinh đực giống, thời gian thích hợp để gieo tinh và thực hiện các bước như: chuẩn bị tinh dịch và dụng cụ thụ tinh, vệ sinh âm hộ heo nái và làm ấm tinh dịch, thụ tinh cho heo, một số lưu ý khi thụ tinh, bảo quản các dụng cụ sau khi thụ tinh.

Cách chọn tinh heo đực giống

cách chọn tinh heo đực giống

Hiện tại, có 3 giống đực đã được cải tiến từ nước ngoài, loại tốt để thụ tinh nhân tạo. Đó là giống Yorshire (Anh), Landrace (Bắc Ailen-Nauy), Duroc (Đan Mạch) có những ưu điểm vượt trội như:

  • Thuần chủng, ngoại hình đẹp
  • Tỉ lệ nạc cao, mau lớn, khỏe
  • Thụ tinh sẽ không bị trùng huyết, cận huyết

Thời gian thích hợp để gieo tinh

Trong quá trình rụng trứng, buồng trứng sẽ rụng trứng trong khoảng 40 giờ (dao động từ khoảng 36 đến 50 giờ) sau khi bắt đầu động dục. Trứng của heo nái có tuổi thọ rất ngắn và tồn tại khoảng 6 giờ trong ống dẫn trứng. để đạt hiệu quả tốt nhất, trứng nên được thụ tinh trong vòng vài giờ sau khi rụng. Phôi từ trứng già có xu hướng chết dẫn đến quá trình thụ tinh sẽ thất bại.

thời gian thích hợp để gieo tinh heo

Nên thực hiện hai lần thụ tinh liên tiếp cách nhau khoảng từ 12 đến 16 giờ để đạt được kết quả tốt nhất. Nếu chỉ gieo một lần, thì nên thực hiện sau 24 đến 32 giờ sau khi bắt đầu có hiện tượng “động dục”.

Chuẩn bị tinh dịch và dụng cụ thụ tinh

Bảo quản tinh dịch ở nơi mát mẻ với nhiệt độ 20oC, tránh ánh sáng trực tiếp, không lắc mạnh lọ đựng tinh dịch để tránh lọ tinh dịch bị sủi bọt hay dập nứt hoặc có dấu hiệu cậy mở. Ngoài ra, cần tránh độ rung lắc mạnh khi vận chuyển tinh, thời gian bảo quản tinh tối đa 3 ngày kể từ ngày khai thác và pha chế.

dụng cụ bảo quản tinh dịch heo đực

Chuẩn bị các dụng cụ thụ tinh bao gồm:

  • Lọ hoặc túi đựng tinh dịch.
  • Dụng cụ dẫn tinh quản.
  • Bộ phận tạo áp lực đẩy tinh vào bên trong.
  • Vaseline

Các dụng cụ này cần được sát trùng bằng cách đun nóng với nước sôi, để ráo và nguội.

Vệ sinh âm hộ heo và làm ấm tinh dịch

Vệ sinh vùng âm hộ heo nái bằng dung dịch sát khuẩn hoặc cồn 70oC hoặc nước sạch. Sau đó rửa lại bằng nước sạch một lần nữa để cho cồn hoặc dung dịch sát khuẩn loãng ra và trôi đi. Vuốt nhẹ vào lưng, mông để heo đứng yên, bôi Vaseline vào dẫn tinh quản và âm hộ heo nái.

Nắm lọ hoặc túi tinh dịch trong lòng bàn tay 1 lúc dể tinh dịch ấm lên đạt nhiệt độ 35oC – 37oC. Nên cho nhiệt độ lọ tinh dịch bằng nhiệt độ cơ thể heo nái (38,5oC) để tinh trùng “hồi phục khả năng di động”. Nên kích thích heo nái đi tiêu, tiểu trước khi bơm tinh.

Hướng dẫn thụ tinh cho heo

Sau khi vệ sinh âm hộ và làm ấm tinh dịch tiến hành massage nhẹ nhàng vào vùng mông hoặc âm đạo heo nái để chúng đứng yên. Ngồi ngược lên lưng heo hoặc đè bàn chân lên lưng heo. Tự kích thích heo nái với sự có mặt của một con lợn đực trưởng thành để tạo ra môi trường giao phối. Điều này được thực hiện bằng cách áp dụng áp lực giữa vai và lưng, áp lực đầu gối vào sườn của heo nái và xoa bóp âm hộ và bầu vú của lợn nái. Bôi trơn đầu que phối với một lượng nhỏ tinh dịch. Tiến hành mở rộng âm đạo heo nái, đưa đầu dẫn tinh quản vào âm hộ heo nái, chú ý đưa chếch lên phía trên, đồng thời lắc nhẹ.

hướng dẫn thụ tinh cho heo nái

Tiếp theo đưa dần tinh quản vào sâu trong âm đạo hết cỡ đến cổ tử cung (cách khoảng 25- 30 cm) thì kéo lùi lại, đưa và xoay nhẹ dẫn tinh quản, lắp ống bơm hay lọ tinh bằng nhựa và bơm tinh dịch vào bên trong.

  • Trường hợp dùng lọ đựng tinh bằng nhựa nên bóp nhẹ lọ tinh để heo nái tự hút tinh dịch.
  • Trường hợp dùng dẫn tinh quản đầu xoắn cần xoay dần theo chiều ngược kim đồng hồ, xoay chiều ngược lại để rút ra.

Que phối tinh sử dụng phổ biến hiện nay là loại que phối được sử dụng một lần. Voxivet xin giới thiệu sản phẩm que phối tinh nông giúp cho việc thụ tinh nhân tạo trên heo được dễ dàng, thuận tiện, tránh được các viêm nhiễm so với phương pháp phối trực tiếp, giá sản phẩm tương đối rẻ và cạnh tranh. Có hai loại là:

  • Que phối tinh nông đầu nhỏ: dùng cho heo nái tơ.
  • Que phối tinh nông đầu lớn: dùng cho heo nái rạ.
que phối tinh nông đầu nhỏ và đầu to

Xem thêm:

  • Que phối tinh nông đầu nhỏ
  • Que phối tinh nông đầu to

Bảo quản các dụng cụ sau khi thụ tinh xong

Vì tinh dịch heo là môi trường tuyệt vời để các vi khuẩn sinh sôi và phát triển nên tất cả các thiết bị trong quá trình phối tinh cho heo phải được giữ gìn sạch sẽ. Ngay sau khi phối tinh xong, ngâm các dụng cụ tái sử dụng lần sau trong nước lạnh để tinh dịch hoặc các vật liệu khác dễ dàng được loại bỏ.

không dùng xà phòng, các chất tẩy rửa

Không nên sử dụng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa vì chúng ảnh hưởng đến khả năng sống của tinh trùng cho lần phối giống tiếp theo.

Các hạt gel có thể được loại bỏ bằng bàn chải, bảo quản thiết bị trong tủ không bụi hoặc khí khô hoàn toàn, trong túi nhựa kín.

Một số lưu ý khi thụ tinh cho heo

Để thụ tinh cho heo thành công, người chăn nuôi hoặc kỹ thuật viên phối tinh cần chú ý đến một số điều sau:

  • Không cho heo nái ăn uống no trước khi dẫn tinh.
  • Hạn chế nái nằm ngay sau khi bơm tinh. Nên điều khiển phần mông cao hơn phần đầu một chút.
  • Khi phối tinh cho heo nái, hãy từ tốn, đừng tỏ vẻ mặt quá hung hãn.
  • Sau khi dẫn tinh xong cần ngồi trên lưng heo nái thêm từ 3 – 5 phút để tinh dịch chảy hết vào trong rồi mới rút dẫn tinh quản ra.
  • Sử dụng thiết bị sạch cho mỗi lần thụ tinh. Đảm bảo heo nái được kích thích đầy đủ trước khi thụ tinh.
  • Thời gian thụ tinh cho heo nên khoảng 5 – 10 phút.
  • Nếu heo nái động dục vào buổi chiều, hãy thụ tinh vào sáng hôm sau và một lần nữa vào cuối buổi chiều.
  • Không nên làm tổn thương thành tử cung của heo nái trong quá trình thụ tinh.
  • Tinh dịch trước khi thụ tinh phải được bảo quản ở nhiệt độ dưới 20oC trong tủ chuyên dụng, có nhiệt kế để đo nhiệt độ.
  • Phải kiểm tra hoạt lực của tinh dịch trước khi phối cho heo nái.
  • Ghi chép chính xác ngày phối giống để xác định ngày heo đẻ.
  • Cẩn thận khóa que phối tinh đầu xốp vào cổ tử cung. Hãy kiên nhẫn, cho phép tinh dịch chảy chậm. Theo dõi tắc nghẽn ống thông và tinh dịch chảy ngược.

Gần đây xuất hiện các máy lấy tinh tự động nhằm nâng cao hiệu quả và vệ sinh khi lấy tinh. Tuy nhiên, công việc của người kỹ thuật cũng rất quan trọng, vì thế ta cần phải nắm vững lý thuyết và thành thạo trong thực hành nhằm sử dụng các dụng cụ một cách chính xác.

Cokovietnam.vn cũng giúp giải đáp những vấn đề sau đây:

  • Cách thụ tinh nhân tạo cho lợn
  • Thụ tinh nhân tạo cho lợn rừng
  • Tinh trùng heo sống được bảo lâu trong tử cung
  • Những chú ý khi thụ tinh nhân tạo cho lợn
  • Tinh trùng heo giá bảo nhiều
  • Cách phối giống cho lợn nái được nhiều con
  • Trình bày quy trình thụ tinh nhân tạo cho lợn
  • Thời điểm phối giống cho heo
 
 
 
 
 
 
 
See more articles in the category: Cách bảo quản

Leave a Reply